จาก ‘หนังที่หล่อหลอมคนทำหนัง’ ถึงแรงสะเทือนในไทย: อ่านความหมายของโปรแกรม Carte Blanche แห่งปูซานผ่านสายตาคนดูเอเชีย
รูปภาพเพื่อช่วยให้เข้าใจบทความ
ปูซานไม่ได้ชวนดูแค่หนัง แต่ชวนดู “ราก” ของคนทำหนัง
เทศกาลภาพยนตร์นานาชาติปูซาน หรือ Busan International Film Festival (BIFF) ที่เกาหลีใต้ เดินหน้าขยายบทบาทของตัวเองจากพื้นที่ฉายผลงานใหม่ ไปสู่การเป็นเวทีสนทนาว่าด้วย “ที่มา” ของจินตนาการทางภาพยนตร์มากขึ้น ผ่านโปรแกรมที่ชื่อว่า “Carte Blanche” ซึ่งปีนี้เชิญผู้กำกับคิมจีอุน นักแสดงระดับนานาชาติฟ่านปิงปิง และผู้กำกับภาพฮงคยองพโย มาร่วมคัดเลือกภาพยนตร์คนละหนึ่งเรื่องที่มีอิทธิพลต่อโลกการสร้างสรรค์ของตนเอง แล้วนำมาฉายพร้อมพูดคุยกับผู้ชม
ถ้าอธิบายแบบให้คนไทยเห็นภาพง่ายที่สุด โปรแกรมนี้ไม่ใช่การย้อนดูผลงานฮิตของเจ้าตัวเหมือนงานรำลึกศิลปินทั่วไป แต่คล้ายการเปิด “ลิสต์ครูเงียบ ๆ” ของคนทำหนัง ว่าก่อนจะกลายมาเป็นผู้กำกับชื่อดัง นักแสดงที่มีออร่าเฉพาะตัว หรือผู้กำกับภาพที่คนจดจำเรื่องสีและแสง พวกเขาเคยถูกงานชิ้นไหน “เขย่า” ความรู้สึกมาก่อน การคัดเลือกเช่นนี้จึงมีความหมายเกินกว่าคำแนะนำหนังน่าดู เพราะมันพาให้ผู้ชมมองเห็นว่าศิลปินแต่ละคนถูกปั้นขึ้นจากประสบการณ์การดู การจดจำ และการตีความแบบใด
นี่เป็นเหตุผลที่ข่าวจากปูซานครั้งนี้น่าสนใจในเชิงแนวโน้มมากกว่าจะเป็นเพียงข่าวกิจกรรมรายวัน เพราะในยุคที่แพลตฟอร์มสตรีมมิงทำให้ผู้ชมเข้าถึงหนังจำนวนมหาศาลได้ง่ายขึ้น สิ่งที่มีค่าน้อยลงไม่ใช่ “จำนวนเรื่องที่ดูได้” แต่คือ “กรอบการดู” หรือมุมมองที่จะช่วยให้เราเข้าใจว่าหนังหนึ่งเรื่องไปเปลี่ยนวิธีคิดของอีกคนได้อย่างไร ปูซานกำลังใช้โปรแกรมนี้สร้างบทสนทนาประเภทนั้นอย่างชัดเจน
สำหรับผู้ชมชาวไทยที่คุ้นเคยกับกระแสฮันรยูผ่านเคป็อป ซีรีส์ และภาพยนตร์เกาหลี การขยับของเทศกาลหนังใหญ่อย่าง BIFF ยังสะท้อนอีกเรื่องหนึ่งด้วย นั่นคืออุตสาหกรรมบันเทิงเกาหลีไม่ได้พยายามขายเพียง “ผลลัพธ์” ที่ polished และส่งออกได้เท่านั้น แต่ยังขาย “ภูมิความรู้ทางวัฒนธรรม” หรือ cultural literacy ด้วย พูดง่าย ๆ คือเขาไม่ได้บอกแค่ว่าหนังเกาหลีดีอย่างไร แต่กำลังชวนคนดูทั่วโลกเข้าไปเรียนรู้วิธีที่คนทำหนังเกาหลีใช้มองโลก
สามชื่อดัง สามหนังต่างขั้ว และสามวิธีมองศิลปะภาพยนตร์
รายชื่อภาพยนตร์ที่ถูกเลือกในปีนี้ประกอบด้วย “Mad Max” ของจอร์จ มิลเลอร์, “The Handmaiden” หรือ “อากาซี/ล้วงเล่ห์ลวงรัก” ของพัคชานอุค และ “Three Colors: Blue” ของคริสตอฟ คีชลอฟสกี เพียงแค่เห็นชื่อทั้งสามเรื่องวางอยู่ข้างกันก็พอมองออกว่า Carte Blanche ไม่ได้สร้างพื้นที่เพื่อเอาใจรสนิยมแบบเดียว แต่ต้องการให้ความต่างของภาษา หนังสไตล์ และประสบการณ์อารมณ์ มาชนกันต่อหน้าคนดู
“Mad Max” เป็นหนังแอ็กชันเอาตัวรอดที่ขึ้นชื่อเรื่องพลังดิบ ความเร็ว และแรงปะทะต่อประสาทสัมผัส “The Handmaiden” เป็นงานระทึกขวัญเชิงจิตวิทยาที่ใช้สายตาแบบปรารถนา การหลอกล่อ และการปลดปล่อยของตัวละครหญิงเป็นแกนสำคัญ ส่วน “Three Colors: Blue” คือหนังศิลปะที่ใช้สี แสง จังหวะ และความเงียบ ถ่ายทอดความสูญเสียกับความโดดเดี่ยวอย่างลุ่มลึก เมื่อรวมกันแล้วจึงเหมือนหลักสูตรย่อของการทำความเข้าใจภาพยนตร์ว่า หนังสามารถสื่อสารกับคนดูได้ตั้งแต่ระดับสัญชาตญาณ ระดับความสัมพันธ์ระหว่างตัวละคร ไปจนถึงระดับอารมณ์ที่แทบไม่ต้องพึ่งคำพูด
น่าสนใจว่าการคัดเลือกทั้งสามเรื่องไม่ได้บอกเพียงว่า “หนังเรื่องไหนยอดเยี่ยม” แต่บอกด้วยว่าคนทำงานในตำแหน่งต่าง ๆ มักไวต่อองค์ประกอบคนละแบบ ผู้กำกับอาจจดจำแรงกระแทกและโครงสร้างพลังของหนัง นักแสดงอาจถูกดึงดูดด้วยวิธีที่หนังมองตัวละครและเสรีภาพภายในตัวละคร ขณะที่ผู้กำกับภาพย่อมสนใจว่าภาพ สี และแสง ส่งอารมณ์ไปถึงผู้ชมอย่างไร การวางสามเรื่องนี้ไว้ในโปรแกรมเดียวกันจึงเหมือนเปิดห้องเรียนที่สอนว่า “การดูหนัง” ไม่ได้มีประตูทางเข้าแค่บานเดียว
ในทางหนึ่ง สิ่งนี้คล้ายกับเวลาที่แฟนเพลงไทยตามดูเพลย์ลิสต์ของศิลปินที่ตัวเองชื่นชอบ แล้วพบว่าก่อนจะกลายเป็นเพลงฮิตที่ติดหู ศิลปินคนนั้นผ่านการฟังดนตรีอีกหลายสายพันธุ์มาก่อน เพียงแต่ในกรณีของปูซาน มันลึกไปกว่านั้น เพราะผู้สร้างไม่ได้เพียงบอกชื่อหนังที่ชอบ แต่จะพาผู้ชมกลับไปสำรวจต้นทางของแรงบันดาลใจแบบเป็นรูปธรรมในห้องฉายเดียวกัน
คิมจีอุน ฟ่านปิงปิง ฮงคยองพโย: เมื่ออาชีพกำหนดวิธีจำหนัง
คิมจีอุน ผู้กำกับชาวเกาหลีที่เป็นที่รู้จักจากงานสาย genre และการควบคุมบรรยากาศอย่างแม่นยำ เลือก “Mad Max” ฉบับปี 1979 โดยอธิบายถึงความหยาบ ความดิบ ความเป็นสัญชาตญาณ และความรู้สึกช็อกปนหวาดกลัวที่ยังติดอยู่ในความทรงจำจนถึงทุกวันนี้ หากมองในเชิงภาษาภาพยนตร์ การเลือกเช่นนี้สำคัญเพราะเขาไม่ได้ยกย่องหนังจากความซับซ้อนของพล็อตหรือขนาดโปรดักชัน แต่พูดถึงพลังทางกายภาพของภาพยนตร์โดยตรง ว่าหนังสามารถเข้าไป “ครอบงำประสาทสัมผัส” ของผู้ชมตั้งแต่วินาทีแรกได้อย่างไร
คำอธิบายของคิมจีอุนชวนให้นึกถึงลักษณะเด่นของหนังเกาหลีจำนวนมากในรอบหลายทศวรรษที่ผ่านมา ที่มักไม่เกรงกลัวการผลักอารมณ์คนดูไปให้สุด ไม่ว่าจะเป็นความหวาดระแวง ความโหด ความกดดัน หรือความขบขันแบบดำมืด ผู้กำกับจำนวนไม่น้อยในเกาหลีมีความสามารถในการสร้าง “แรงปะทะแรก” ที่ชัดเจน และการที่คิมจีอุนย้อนกลับไปหาจุดตั้งต้นอย่าง “Mad Max” ก็เหมือนเป็นคำใบ้สำคัญว่าพลังชนิดนี้ไม่ได้เกิดขึ้นลอย ๆ แต่มีสายธารอิทธิพลจากภาพยนตร์โลกไหลอยู่ข้างใต้
ด้านฟ่านปิงปิงเลือก “The Handmaiden” ของพัคชานอุค โดยให้ความสำคัญกับวิธีที่หนังมองผู้หญิงในฐานะตัวตนอันตราย แต่ขณะเดียวกันก็เป็นตัวตนที่เสรี ชัดเจน กล้าหาญ และเต็มไปด้วยชีวิตชีวา มุมนี้น่าสนใจมากเพราะเป็นการอ่านหนังผ่านสายตาของนักแสดง ไม่ใช่เพียงดูว่าเนื้อเรื่องเล่าอะไร แต่ดูว่ากล้องปฏิบัติต่อตัวละครหญิงอย่างไร และตัวละครหญิงในหนังสามารถยืนหยัดเป็นเจ้าของความปรารถนาและการตัดสินใจของตัวเองได้แค่ไหน
สำหรับผู้ชมไทย ประเด็นนี้ยิ่งมีน้ำหนัก เพราะในช่วงหลายปีที่ผ่านมา การถกเถียงเรื่องบทบาทผู้หญิงในซีรีส์และภาพยนตร์ได้รับความสนใจมากขึ้นทั้งในไทยและเกาหลี ตั้งแต่คำถามว่าตัวละครหญิงมีมิติเพียงพอหรือไม่ ไปจนถึงการพิจารณาว่ากล้องมองผู้หญิงด้วยสายตาแบบใด การที่นักแสดงระดับฟ่านปิงปิงหยิบ “The Handmaiden” ขึ้นมา จึงไม่ใช่แค่การชมงานชิ้นหนึ่งของผู้กำกับเกาหลี แต่ยังตอกย้ำว่าหนังเกาหลีสามารถส่งอิทธิพลต่อการอ่านตัวละครหญิงในระดับข้ามพรมแดนได้จริง
ส่วนฮงคยองพโย ผู้กำกับภาพที่ได้รับการยอมรับเรื่องสุนทรียะของภาพ เลือก “Three Colors: Blue” พร้อมอธิบายว่าทุกครั้งที่ดู เขายังรู้สึกถึงความสูญเสียและความโดดเดี่ยวที่แทรกอยู่ในเฉดสีน้ำเงินได้อย่างใหม่เสมอ นี่คือการย้ำถึงหัวใจของงานภาพยนตร์ในฐานะศิลปะทางภาพอย่างแท้จริง ว่าบางครั้งสีเพียงสีเดียว หากถูกออกแบบและจัดวางอย่างแม่นยำ ก็สามารถบรรทุกอารมณ์ที่คำพูดไม่อาจอธิบายได้ครบถ้วน
หากนำทั้งสามการเลือกมาอ่านร่วมกัน เราจะเห็นความแตกต่างที่ทรงคุณค่าอย่างมาก คิมจีอุนจำพลังดิบ ฟ่านปิงปิงจำเสรีภาพของตัวละครหญิง ฮงคยองพโยจำอารมณ์ที่แฝงอยู่ในสี ความแตกต่างนี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่สะท้อนว่าคนทำหนังแต่ละสายงานมี “อวัยวะรับรู้ทางศิลปะ” ที่ไม่เหมือนกัน และโปรแกรม Carte Blanche กำลังทำหน้าที่แปลกระบวนการรับรู้นั้นให้ผู้ชมทั่วไปเข้าใจได้
ความหมายของ Carte Blanche ในยุคสตรีมมิงและวัฒนธรรมแฟนด้อม
คำว่า “Carte Blanche” เดิมในบริบททั่วไปหมายถึงการให้อิสระเต็มที่ในการตัดสินใจ แต่เมื่อถูกนำมาใช้กับเทศกาลภาพยนตร์ มันหมายถึงการให้พื้นที่แก่ศิลปินในการเผยรากความคิดของตัวเองอย่างตรงไปตรงมา ความสำคัญของโปรแกรมนี้อยู่ตรงที่มันหักออกจากวิธีเล่าเรื่องแบบประชาสัมพันธ์ซึ่งมักเน้นผลงานล่าสุด ชัยชนะบนเวทีรางวัล หรือภาพจำที่ตลาดต้องการขาย แล้วหันกลับไปหา “ต้นน้ำ” ของความชอบและแรงสั่นสะเทือนส่วนตัวแทน
ในยุคสตรีมมิง ผู้ชมจำนวนมากคุ้นชินกับอัลกอริทึมที่แนะนำหนังจากสิ่งที่เคยดู เช่น ถ้าดูหนังระทึกขวัญก็จะได้หนังแนวใกล้เคียงเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ แต่โปรแกรมแบบนี้ทำงานสวนทางกับระบบแนะนำอัตโนมัติ เพราะมันไม่แนะนำจากพฤติกรรมผู้ชม หากแนะนำจาก “ประวัติความรู้สึก” ของผู้สร้าง การแนะนำแบบนี้อาจไม่ตรงรสนิยมเดิมของคนดูเสมอไป ทว่าเปิดประตูให้เจอสิ่งที่คาดไม่ถึงมากกว่า
อีกมิติหนึ่งที่ควรจับตาคือการเปลี่ยนการรับชมจากประสบการณ์ส่วนตัวเป็นประสบการณ์สาธารณะอีกครั้ง ทุกวันนี้คนจำนวนไม่น้อยดูหนังคนเดียวผ่านจอขนาดเล็ก แต่ Carte Blanche ยืนยันคุณค่าของการดูร่วมกันในโรง และโดยเฉพาะอย่างยิ่ง การดูพร้อมคำอธิบายหลังการฉายหรือการสนทนากับศิลปิน สิ่งนี้ทำให้การชมภาพยนตร์กลับมาเป็น “เหตุการณ์ทางวัฒนธรรม” ไม่ใช่แค่การเสพคอนเทนต์ให้จบเรื่องหนึ่งแล้วเลื่อนไปเรื่องถัดไป
ถ้าจะเปรียบให้คนไทยเห็นภาพ ก็คล้ายช่วงที่แฟนเคป็อปไม่ได้หยุดแค่การฟังเพลงใหม่ของศิลปิน แต่ตามดูเบื้องหลัง เพลย์ลิสต์ รายการสัมภาษณ์ และคอนเทนต์ที่ช่วยให้เข้าใจรสนิยมของศิลปินมากขึ้น ความผูกพันจึงลึกกว่าการบริโภคผลงานสำเร็จรูป ในโลกภาพยนตร์ ปูซานกำลังทำสิ่งคล้ายกันกับผู้กำกับ นักแสดง และผู้กำกับภาพ นั่นคือเปลี่ยนผู้ชมจากคนดูผลงาน ไปเป็นคนอ่านภาษาศิลปะของผู้สร้าง
นี่อาจเป็นหนึ่งในคำอธิบายว่าทำไมเทศกาลภาพยนตร์ยังมีบทบาทสำคัญแม้โลกจะดูหนังออนไลน์ได้แทบทั้งหมดแล้ว เพราะคุณค่าของเทศกาลไม่ได้อยู่ที่การเป็น “ที่แรกที่ได้ดู” เพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่การสร้างบริบท สร้างบทสนทนา และสร้างความหมายร่วมให้การดูหนังเรื่องหนึ่งมีชั้นเชิงเกินกว่าการกดปุ่มเล่น
ความหมายต่อประเทศไทย: ตลาดไทย แฟนคลับไทย และโอกาสของอุตสาหกรรมภาพยนตร์ไทย
สำหรับประเทศไทย ข่าวนี้มีนัยสำคัญมากกว่าที่เห็นในครั้งแรก เพราะไทยเป็นหนึ่งในตลาดเอเชียที่รับวัฒนธรรมเกาหลีอย่างต่อเนื่องและหลากหลาย ตั้งแต่เคป็อป ซีรีส์ อาหาร เครื่องสำอาง ไปจนถึงภาพยนตร์ ผู้ชมไทยจำนวนไม่น้อยไม่ได้รู้จักเกาหลีผ่านข่าวการเมืองหรือเศรษฐกิจเป็นอันดับแรก แต่รู้จักผ่านเรื่องเล่าทางวัฒนธรรมและบุคคลในอุตสาหกรรมบันเทิง ดังนั้นทุกครั้งที่เทศกาลใหญ่อย่าง BIFF สร้างรูปแบบใหม่ในการเล่าเรื่องศิลปินและงานศิลปะ มันย่อมส่งผลทางอ้อมต่อวิธีที่ตลาดไทยพูดถึงคอนเทนต์เกาหลีด้วย
ในระดับผู้ชม โปรแกรมอย่าง Carte Blanche มีศักยภาพสูงกับคนดูไทยที่ติดตามหนังและซีรีส์เกาหลีมานานพอจะอยากรู้ว่า “ก่อนจะมาเป็นแบบที่เราชอบ เขาดูอะไรมาบ้าง” นี่คือความต้องการขั้นถัดไปของตลาด ไม่ต่างจากแฟนคลับที่เมื่อผ่านจุดตื่นเต้นกับชื่อเสียงของศิลปินแล้ว ก็อยากรู้รากทางความคิด อิทธิพล และโลกทัศน์ที่อยู่เบื้องหลัง แปลอีกแบบคือ ตลาดไทยกำลังโตจากการเป็นผู้เสพกระแส มาเป็นผู้เสพบริบทมากขึ้น
ในระดับธุรกิจ นี่เป็นสัญญาณที่บริษัทจัดจำหน่าย โรงภาพยนตร์ สถาบันภาพยนตร์ ผู้จัดเทศกาล และแพลตฟอร์มในไทยควรสนใจ เพราะการตลาดคอนเทนต์เกาหลีในไทยที่ผ่านมา มักเน้นดารา กระแสไวรัล หรือความสำเร็จของผลงานเป็นหลัก แต่ข่าวจากปูซานชี้ให้เห็นอีกทางเลือกหนึ่ง คือการทำตลาดผ่าน “เส้นทางอิทธิพล” ของผู้สร้าง เช่น การจัดโปรแกรมหนังที่เชื่อมโยงผู้กำกับเกาหลีกับหนังโลกที่มีผลต่อเขา หรือการจัดเสวนาเปรียบเทียบภาษาภาพยนตร์เกาหลีกับหนังไทยและหนังเอเชียเรื่องอื่น ๆ แนวทางแบบนี้อาจไม่แมสเท่าการใช้ชื่อดารา แต่สร้างฐานผู้ชมที่เหนียวแน่นและมีคุณภาพมากกว่า
ในระดับความสัมพันธ์ไทย-เกาหลี ข่าวนี้ยังย้ำให้เห็นบทบาทของเกาหลีใต้ในฐานะ “ผู้ผลิตบทสนทนาทางวัฒนธรรม” ไม่ใช่เพียงผู้ผลิตสินค้าและความบันเทิง เกาหลีไม่เพียงส่งออกภาพยนตร์หรือซีรีส์ แต่ยังส่งออกวิธีพูดถึงภาพยนตร์และซีรีส์ด้วย สำหรับไทยซึ่งมีบุคลากรภาพยนตร์และซีรีส์ที่ได้รับการจับตามองในภูมิภาคเช่นกัน นี่อาจเป็นบทเรียนสำคัญว่า การยกระดับอุตสาหกรรมไม่ได้เกิดจากการมีงานดังอย่างเดียว แต่เกิดจากการมีระบบนิเวศที่ทำให้คนดูเรียนรู้จะสนทนาเรื่องงานศิลปะอย่างลึกขึ้น
หากเทียบกับอุตสาหกรรมไทย เราจะพบว่าประเทศไทยมีศักยภาพอย่างมากในการทำกิจกรรมลักษณะคล้ายกัน ไม่ว่าจะในเทศกาลหนังไทย พื้นที่อาร์ตเฮาส์ หรือแม้แต่กิจกรรมของผู้จัดจำหน่ายอิสระ ลองนึกภาพว่าถ้าผู้กำกับไทย นักแสดงไทย หรือผู้กำกับภาพไทย ได้เลือกหนังที่หล่อหลอมวิธีคิดของตนเองมาฉายพร้อมพูดคุยกับคนดู เราอาจได้เห็นความเชื่อมโยงใหม่ ๆ ระหว่างหนังไทยกับหนังโลก หรือแม้แต่กับหนังเกาหลี จีน ญี่ปุ่น และยุโรปมากขึ้น สิ่งนี้ช่วยสร้างทั้งความรู้ ความภักดีของผู้ชม และพื้นที่ให้คนรุ่นใหม่เห็นว่าการทำหนังไม่ได้เริ่มต้นจากศูนย์ แต่เกิดจากการสืบทอดและโต้ตอบกับงานก่อนหน้าเสมอ
สำหรับแฟนคลับชาวไทยที่ติดตามฟ่านปิงปิงหรือชื่นชอบหนังเกาหลี การที่ “The Handmaiden” ถูกเลือกโดยนักแสดงจีนระดับโลกยังสะท้อนภาพความเป็นเอเชียที่เชื่อมโยงกันมากขึ้นด้วย กล่าวคือ หนังเกาหลีไม่ได้เดินทางสู่ไทยโดยตรงเท่านั้น แต่ยังเดินทางผ่านการตีความของศิลปินต่างชาติอีกชั้นหนึ่ง แล้วจึงย้อนกลับมาสร้างบทสนทนาใหม่ในหมู่ผู้ชมไทย นี่คือรูปแบบของ soft power ที่ซับซ้อนและทรงพลังกว่าการส่งออกแบบทางเดียว
จากฮันรยูสู่ “ความรู้เรื่องฮันรยู”: สิ่งที่ไทยควรจับตาหลังจากนี้
เมื่อพูดถึงฮันรยู คนไทยจำนวนมากมักนึกถึงความนิยมของดนตรี ซีรีส์ และศิลปินเกาหลีเป็นอันดับแรก แต่สิ่งที่กำลังเติบโตควบคู่กันคือ “ความรู้เรื่องฮันรยู” หรือความเข้าใจเชิงลึกว่าความสำเร็จนั้นประกอบสร้างขึ้นอย่างไร ข่าวจากปูซานชี้ชัดว่าเกาหลีใต้ไม่ได้หยุดที่การสร้างเนื้อหา แต่กำลังลงทุนกับการอธิบายสายสัมพันธ์ระหว่างแรงบันดาลใจกับผลงาน ซึ่งเป็นระดับที่ลึกขึ้นของอุตสาหกรรมวัฒนธรรม
สิ่งที่ไทยควรจับตาต่อไปมีอย่างน้อยสามประเด็น ประเด็นแรกคือ การเติบโตของผู้ชมเชิงคุณภาพในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รวมถึงไทย ที่ไม่ได้พอใจกับการรับคอนเทนต์แบบฉาบหน้าอีกต่อไป แต่ต้องการบริบท ประวัติศาสตร์ และมุมมองเชิงสร้างสรรค์เพิ่มขึ้น ประเด็นที่สองคือ บทบาทของเทศกาลภาพยนตร์และพื้นที่ฉายทางเลือกซึ่งอาจกลับมาสำคัญมากขึ้นในฐานะสถานที่สร้างชุมชนคนดู ประเด็นที่สามคือ ความเป็นไปได้ของความร่วมมือไทย-เกาหลีในรูปแบบที่ลึกกว่าเดิม เช่น การร่วมจัดโปรแกรมหนัง การแลกเปลี่ยนบุคลากร หรือการสร้างแพลตฟอร์มสนทนาร่วมกันเกี่ยวกับภาพยนตร์เอเชีย
หากดูจากกระแสในไทยเอง จะเห็นว่าผู้ชมรุ่นใหม่จำนวนไม่น้อยเปิดรับทั้งหนังตลาด หนังอินดี้ ซีรีส์คุณภาพ และคอนเทนต์ข้ามชาติพร้อมกัน พฤติกรรมแบบนี้เอื้ออย่างมากต่อโปรแกรมประเภท Carte Blanche เพราะผู้ชมไม่ได้แบ่งโลกเป็นขั้วตายตัวระหว่าง “หนังสนุก” กับ “หนังศิลปะ” เหมือนแต่ก่อนอีกแล้ว แต่พร้อมจะดูทั้ง “Mad Max” เพื่อเข้าใจพลังดิบ “The Handmaiden” เพื่ออ่านเสรีภาพและการเมืองของสายตา และ “Three Colors: Blue” เพื่อสัมผัสอารมณ์ผ่านสีสันและภาพ
ในแง่นี้ ข่าวจากปูซานจึงอาจเป็นสัญญาณเล็ก ๆ ของการเปลี่ยนผ่านสำคัญในวัฒนธรรมการดูของภูมิภาค นั่นคือการขยับจากยุคที่คนดูถามว่า “เรื่องนี้ดังไหม” ไปสู่ยุคที่ถามว่า “เรื่องนี้เปลี่ยนวิธีคิดของคนทำงานอย่างไร” สำหรับวงการบันเทิงไทย คำถามแบบหลังมีคุณค่ามาก เพราะมันผลักให้การวิจารณ์ การคัดสรรโปรแกรม และการสื่อสารกับผู้ชมมีความลึกและมีอนาคตมากขึ้น
ท้ายที่สุด สิ่งที่ทำให้ข่าวนี้น่าจับตาไม่ใช่แค่รายชื่อของคิมจีอุน ฟ่านปิงปิง และฮงคยองพโย หรือชื่อหนังสามเรื่องที่ถูกเลือก แต่คือวิธีที่เทศกาลปูซานกำลังบอกกับโลกว่า การเข้าใจศิลปิน ต้องเข้าใจสิ่งที่ศิลปินเคยรัก เคยกลัว เคยหลงใหล และเคยถูกเขย่า สำหรับผู้ชมไทย นี่ไม่ใช่เรื่องไกลตัวเลย เพราะมันชวนให้เรามองวงการเกาหลีอย่างมีชั้นเชิงขึ้น และในขณะเดียวกันก็ชวนให้ย้อนกลับมาถามว่า วงการภาพยนตร์ไทยพร้อมหรือยังที่จะเล่า “ต้นทางของความคิด” ของตัวเองให้โลกฟังอย่างจริงจังแบบเดียวกัน
ความคิดเห็น
แสดงความคิดเห็น