รูปภาพเพื่อช่วยให้เข้าใจบทความ
ฟอสฟาติดิลเซอรีน (Phosphatidylserine: PS) เป็นสารกลุ่มฟอสโฟลิพิดที่เป็นองค์ประกอบสำคัญของเยื่อหุ้มเซลล์ โดยพบมากเป็นพิเศษบริเวณเยื่อหุ้มเซลล์ประสาท และเป็นส่วนประกอบประมาณ 13–15% ของฟอสโฟลิพิดในเปลือกสมองมนุษย์ ปัจจุบันมีการนำสารชนิดนี้มาใช้เป็นส่วนประกอบในผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร โดยสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาเกาหลีใต้กำหนดปริมาณรับประทานต่อวันไว้ที่ 300 มิลลิกรัม พร้อมระบุข้อควรระวังว่าหญิงตั้งครรภ์และหญิงให้นมบุตรควรหลีกเลี่ยงการบริโภค
ฟอสฟาติดิลเซอรีนคืออะไร และพบในอาหารชนิดใด
ฟอสฟาติดิลเซอรีนเป็นไขมันประเภทฟอสโฟลิพิดที่มีโครงสร้างประกอบด้วยกลีเซอรอล กรดไขมัน 2 โมเลกุล และกรดอะมิโนเซอรีน โดยทำหน้าที่เป็นส่วนหนึ่งของเยื่อหุ้มเซลล์ โดยเฉพาะด้านในของเยื่อหุ้มเซลล์ประสาท ซึ่งหันเข้าหาภายในเซลล์
สารชนิดนี้ไม่ได้พบเฉพาะในผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร แต่สามารถได้รับจากอาหารตามธรรมชาติด้วย โดยข้อมูลที่รวบรวมไว้ระบุว่า ผู้ที่รับประทานอาหารแบบตะวันตกได้รับฟอสฟาติดิลเซอรีนจากอาหารเฉลี่ยประมาณ 130 มิลลิกรัมต่อวัน
เมื่อพิจารณาปริมาณต่ออาหาร 100 กรัม พบว่า สมองวัวมีประมาณ 700–800 มิลลิกรัม ตับวัวประมาณ 713 มิลลิกรัม ส่วนปลาทะเล เช่น ปลาแมคเคอเรล ปลาเฮร์ริง และปลาแซลมอน มีประมาณ 360–550 มิลลิกรัม ขณะที่ถั่วเหลืองพันธุ์สีขาวมีประมาณ 107 มิลลิกรัม ผลิตภัณฑ์นมและผักมีสารชนิดนี้ในปริมาณค่อนข้างน้อย ส่วนเลซิตินจากถั่วเหลืองมีฟอสฟาติดิลเซอรีนประมาณ 3% ของฟอสโฟลิพิดทั้งหมด
แหล่งวัตถุดิบและรูปแบบผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร
ในช่วงแรก การผลิตฟอสฟาติดิลเซอรีนสำหรับผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใช้สารสกัดจากสมองวัวเป็นหลัก แต่ต่อมาเกิดความกังวลเกี่ยวกับโรควัวบ้า หรือโรคสมองฝ่อในวัว (BSE) ทำให้มีการเปลี่ยนไปใช้วัตถุดิบจากพืช เช่น ถั่วเหลือง ปัจจุบันยังสามารถสกัดวัตถุดิบจากปลา ดอกทานตะวัน กะหล่ำปลี และหอยบางชนิดได้ด้วย
ข้อมูลจากกระทรวงสาธารณสุขแคนาดาระบุว่า ฟอสฟาติดิลเซอรีนจากถั่วเหลืองผลิตผ่านกระบวนการทำปฏิกิริยาระหว่างเลซิติน เซอรีน และเอนไซม์ฟอสโฟลิเปส D โดยมีทั้งรูปแบบผงและของเหลว ความเข้มข้นอยู่ในช่วง 10–90%
สำหรับมาตรฐานของสหภาพยุโรป ตามข้อกำหนดการดำเนินการ 2011/513/EU ผลิตภัณฑ์ชนิดผงต้องมีฟอสโฟลิพิดไม่น้อยกว่า 85% และมีฟอสฟาติดิลเซอรีนไม่น้อยกว่า 61% ผลิตภัณฑ์ที่จำหน่ายทั่วไปมักอยู่ในรูปแบบเม็ดหรือแคปซูล สามารถรับประทานพร้อมอาหารหรือขณะท้องว่างได้
ประโยชน์ที่หน่วยงานเกาหลีใต้รับรอง
สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาเกาหลีใต้ (MFDS) ระบุข้อความกล่าวอ้างคุณประโยชน์ของฟอสฟาติดิลเซอรีนไว้ว่า อาจช่วยปรับปรุงความสามารถในการรับรู้ที่ลดลงตามวัย ช่วยรักษาสุขภาพผิวจากความเสียหายที่เกิดจากรังสีอัลตราไวโอเลต และช่วยรักษาความชุ่มชื้นของผิว
ข้อความดังกล่าวเป็นการระบุคุณสมบัติของผลิตภัณฑ์เสริมอาหารตามเกณฑ์ของหน่วยงานกำกับดูแล ไม่ได้หมายความว่าสารชนิดนี้เป็นยารักษาโรคหรือสามารถทดแทนการรักษาทางการแพทย์ได้
ปริมาณที่แนะนำและผลข้างเคียงที่ควรรู้
เกาหลีใต้กำหนดปริมาณรับประทานฟอสฟาติดิลเซอรีนไว้ที่ 300 มิลลิกรัมต่อวัน โดยมีคำเตือนให้หญิงตั้งครรภ์และหญิงให้นมบุตรหลีกเลี่ยงการรับประทาน และหากเกิดอาการผิดปกติควรหยุดใช้พร้อมปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
กระทรวงสาธารณสุขแคนาดากำหนดให้ฟอสฟาติดิลเซอรีนจากถั่วเหลืองสามารถบริโภคได้อย่างปลอดภัยในปริมาณสูงสุด 300 มิลลิกรัมต่อวัน โดยพิจารณาปริมาณที่ได้รับจากอาหารร่วมด้วย ซึ่งประเมินไว้ประมาณ 228 มิลลิกรัมต่อวัน นอกจากนี้ยังแนะนำให้ระบุแหล่งวัตถุดิบบนฉลาก เพื่อให้ผู้ที่แพ้ถั่วเหลืองสามารถตรวจสอบได้
ข้อมูลด้านความปลอดภัยจาก Cleveland Clinic ระบุถึงผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้น ได้แก่ อาการแสบร้อนกลางอก อาหารไม่ย่อย มีแก๊สในทางเดินอาหาร นอนไม่หลับ ปวดศีรษะ ผื่นผิวหนัง อารมณ์เปลี่ยนแปลง และภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ การรับประทานเกินปริมาณที่แนะนำอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดผลข้างเคียง
นอกจากนี้ งานวิจัยบางส่วนรายงานว่า ฟอสฟาติดิลเซอรีนอาจลดประสิทธิภาพของยาต้านโคลิเนอร์จิกบางชนิด เช่น อะโทรพีน (Atropine) เบนซ์โทรพีน (Benztropine) และออกซีบิวทินิน (Oxybutynin) ผู้ที่ใช้ยาเหล่านี้จึงควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร
สำหรับผู้ที่แพ้หอย ควรตรวจสอบแหล่งที่มาของวัตถุดิบและเลือกผลิตภัณฑ์ที่ใช้วัตถุดิบซึ่งไม่เกี่ยวข้องกับหอย เช่น สารสกัดจากดอกทานตะวัน
หญิงตั้งครรภ์และให้นมบุตรควรหลีกเลี่ยงหรือไม่
ตามคำเตือนของหน่วยงานอาหารและยาเกาหลีใต้ หญิงตั้งครรภ์และหญิงให้นมบุตรควรหลีกเลี่ยงการรับประทานฟอสฟาติดิลเซอรีน ข้อมูลจาก Cleveland Clinic ยังระบุว่า ผู้ผลิตส่วนใหญ่มักไม่แนะนำให้ใช้ในกลุ่มดังกล่าว เนื่องจากยังไม่มีงานวิจัยด้านความปลอดภัยที่เพียงพอ
การกำกับดูแลในสหรัฐฯ และการดูดซึมเข้าสู่ร่างกาย
ข้อมูลจาก Cleveland Clinic ระบุว่า สำนักงานอาหารและยาสหรัฐฯ (FDA) ยังไม่เคยอนุมัติฟอสฟาติดิลเซอรีนให้เป็นผลิตภัณฑ์รักษาโรคโดยเฉพาะ อย่างไรก็ตาม ฟอสฟาติดิลเซอรีนจากปลา ถั่วเหลือง และดอกทานตะวันถูกจัดอยู่ในกลุ่มสารที่โดยทั่วไปถือว่าปลอดภัย หรือ GRAS
ข้อมูลในฐาน GRAS Notice Inventory ของ FDA แสดงว่า ในปี 2016 บริษัท ECA Healthcare ได้ยื่นแจ้งวัตถุดิบจากเลซิตินถั่วเหลืองและวัตถุดิบจากปลา 2 รายการ แต่กระบวนการพิจารณาทั้งสองรายการถูกยุติลงตามคำขอของบริษัท จึงไม่ได้รับการยืนยันขั้นสุดท้ายผ่านกระบวนการดังกล่าว
ส่วนกระบวนการดูดซึมเข้าสู่ร่างกาย กระทรวงสาธารณสุขแคนาดาระบุว่า ฟอสฟาติดิลเซอรีนจะถูกเอนไซม์จากตับอ่อนย่อยสลายด้วยกระบวนการไฮโดรไลซิสก่อนถูกดูดซึมในลำไส้เล็ก
ข้อมูลนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ไม่ใช่คำแนะนำในการรักษาโรค ผู้ที่มีโรคประจำตัวหรือกำลังใช้ยาอยู่ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเริ่มรับประทาน โดยเฉพาะผู้ที่มีประวัติแพ้อาหารหรือใช้ยาที่อาจเกิดปฏิกิริยาร่วมกัน
ความคิดเห็น
แสดงความคิดเห็น