ปาโบล ปิกัสโซ ศิลปินผู้พลิกโฉมศิลปะสมัยใหม่ ผู้ร่วมก่อตั้งลัทธิคิวบิสม์ เจ้าของผลงาน ‘หญิงสาวแห่งอาวีญง’ และ ‘เกร์นิกา’
รูปภาพเพื่อช่วยให้เข้าใจบทความ
ปาโบล ปิกัสโซ (Pablo Picasso) จิตรกรและประติมากรชาวสเปน เป็นหนึ่งในศิลปินผู้ทรงอิทธิพลที่สุดของศตวรรษที่ 20 และเป็นผู้ร่วมบุกเบิกลัทธิคิวบิสม์ (Cubism) กับจอร์จ บราค (Georges Braque) แนวทางศิลปะที่เปลี่ยนวิธีนำเสนอรูปทรงและมุมมองในงานจิตรกรรมอย่างสำคัญ ผลงานที่มีชื่อเสียงที่สุดของเขา ได้แก่ ‘Les Demoiselles d’Avignon’ (1907) และ ‘Guernica’ (1937) ภาพต่อต้านสงครามที่กลายเป็นผลงานสำคัญในประวัติศาสตร์ศิลปะโลก
จากเด็กชายในมาลากาสู่ศิลปินระดับโลก
ปิกัสโซเกิดเมื่อวันที่ 25 ตุลาคม 1881 ที่เมืองมาลากา แคว้นอันดาลูเซีย ทางตอนใต้ของสเปน เป็นบุตรคนแรกของโฮเซ ลุยส์ อี บลาสโก และมาเรีย ปิกัสโซ อี โลเปซ เขาเริ่มเรียนวาดภาพบุคคลและสีน้ำมันจากบิดาตั้งแต่อายุ 7 ขวบ ซึ่งเป็นจิตรกรแนววิชาการที่ให้ความสำคัญกับการฝึกวาดภาพจากแบบจำลองและผลงานของปรมาจารย์
เมื่ออายุ 8 ขวบ เขาสร้างผลงานสีน้ำมันชิ้นแรกชื่อ ‘The Yellow Picador’ (1889) หลังจากชมการสู้วัวกระทิง และเก็บภาพดังกล่าวไว้กับตัวตลอดชีวิต ครอบครัวย้ายไปเมืองอาโกรุญญาในปี 1891 ก่อนย้ายอีกครั้งไปบาร์เซโลนาในปี 1895 ซึ่งเป็นเมืองที่เขารู้สึกผูกพันและถือเป็นบ้านเกิดทางจิตใจ
เมื่ออายุ 16 ปี ปิกัสโซเข้าเรียนที่ราชบัณฑิตยสถานศิลปะซานเฟอร์นันโดในกรุงมาดริด แต่ไม่นานก็เลิกเข้าเรียนตามหลักสูตรที่กำหนด และหันไปศึกษาผลงานของศิลปินอย่างเบลัซเกซ โกยา และเอล เกรโก ที่พิพิธภัณฑ์ปราโด โดยเฉพาะผลงานของเอล เกรโก ซึ่งมีอิทธิพลต่อการใช้รูปทรงและสีในงานช่วงหลังของเขา
ยุคสีน้ำเงินและยุคสีชมพู
หลังกลับไปบาร์เซโลนาในปี 1899 ปิกัสโซเริ่มเข้าสู่วงการศิลปะสมัยใหม่ โดยพบปะศิลปินและนักเขียนที่ร้าน Els Quatre Gats ซึ่งเป็นแหล่งรวมตัวของศิลปินในเมือง ก่อนเดินทางไปปารีสเป็นครั้งแรกในปี 1900 เมืองหลวงแห่งศิลปะของยุโรปในเวลานั้น การใช้ชีวิตช่วงแรกในปารีสเต็มไปด้วยความยากลำบาก เขาประสบปัญหาความยากจนและความหนาวเย็นจนบางครั้งต้องเผาภาพวาดเพื่อให้ความอบอุ่นแก่ห้องพัก
ผลงานช่วงแรกของเขามักแบ่งตามพัฒนาการทางศิลปะเป็นหลายยุค โดยยุคสีน้ำเงิน (Blue Period) ระหว่างปี 1901-1904 มีลักษณะเด่นคือการใช้สีน้ำเงินและสีเขียวอมฟ้า ถ่ายทอดชีวิตของผู้ยากไร้ แม่และเด็ก ผู้หญิงขายบริการ และคนไร้บ้าน บรรยากาศหม่นเศร้าส่วนหนึ่งได้รับอิทธิพลจากการเสียชีวิตของการ์เลส กาซาเฮมัส เพื่อนสนิทของเขา
ต่อมาในยุคสีชมพู (Rose Period) ระหว่างปี 1904-1906 สีสันในภาพวาดเปลี่ยนไปใช้สีชมพูและสีส้มมากขึ้น ตัวละครสำคัญคือศิลปินกายกรรม นักแสดงละครสัตว์ และตัวตลกอาร์เลอแค็ง ซึ่งกลายเป็นสัญลักษณ์ที่เชื่อมโยงกับตัวตนของปิกัสโซเอง ในช่วงนี้เขายังได้รับความสนใจจากนักสะสมชาวอเมริกัน ลีโอ สไตน์ และเกอร์ทรูด สไตน์ โดยเกอร์ทรูดกลายเป็นผู้อุปถัมภ์คนสำคัญ และทำให้เขาได้รู้จักกับอองรี มาติส ศิลปินผู้มีบทบาทสำคัญต่อวงการศิลปะสมัยใหม่เช่นกัน
‘หญิงสาวแห่งอาวีญง’ จุดเปลี่ยนสู่ลัทธิคิวบิสม์
ระหว่างปี 1907-1909 ปิกัสโซเข้าสู่ช่วงที่ได้รับอิทธิพลจากศิลปะแอฟริกัน ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของการพัฒนาลัทธิคิวบิสม์ ผลงาน ‘Les Demoiselles d’Avignon’ หรือ ‘หญิงสาวแห่งอาวีญง’ ที่สร้างขึ้นในปี 1907 ถือเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญของการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว โดยนำเสนอรูปร่างมนุษย์ผ่านรูปทรงและมุมมองที่แตกต่างจากการวาดภาพแบบดั้งเดิม
ต่อมาเขาร่วมกับจอร์จ บราค พัฒนาลัทธิคิวบิสม์ในช่วงปี 1909-1919 โดยแบ่งพัฒนาการสำคัญเป็นคิวบิสม์เชิงวิเคราะห์ (Analytical Cubism) และคิวบิสม์เชิงสังเคราะห์ (Synthetic Cubism) ระยะแรกเน้นการแยกวัตถุออกเป็นรูปทรงเรขาคณิตและใช้สีโทนน้ำตาลกับสีกลางเป็นหลัก ส่วนระยะหลังเริ่มนำเศษกระดาษจากหนังสือพิมพ์และกระดาษตกแต่งมาตัดแปะลงบนผืนภาพ กลายเป็นแนวทางคอลลาจที่มีบทบาทสำคัญต่อศิลปะสมัยใหม่
ปิกัสโซไม่ได้จำกัดตัวเองอยู่กับงานจิตรกรรม แต่ยังสร้างสรรค์ภาพวาดลายเส้น ภาพพิมพ์ ภาพประกอบหนังสือ ประติมากรรม และเครื่องปั้นดินเผา รวมถึงออกแบบฉากและเครื่องแต่งกายสำหรับละครเวที ตลอดจนเขียนงานวรรณกรรมขนาดสั้น ความหลากหลายดังกล่าวสะท้อนความสามารถในการทดลองและพัฒนาภาษาทางศิลปะอย่างต่อเนื่อง
ชีวิตส่วนตัว สงคราม และผลงานต่อต้านความรุนแรง
ในช่วงสงครามโลกครั้งที่หนึ่งซึ่งเริ่มขึ้นในปี 1914 ปิกัสโซยังคงทำงานศิลปะต่อไป แม้ผลงานจะมีบรรยากาศมืดหม่นขึ้น หลังจากนั้นเขาเริ่มทำงานร่วมกับคณะบัลเลต์รูสของเซอร์เกย์ เดียกิเลฟ และออกแบบงานสำหรับบัลเลต์ ‘Parade’ ซึ่งใช้ดนตรีของเอริก ซาตี ในปี 1918 เขาแต่งงานกับโอลกา โคคลอวา นักเต้นของคณะบัลเลต์ดังกล่าว ทั้งคู่มีบุตรชายชื่อปาโบล หรือปอลโล อย่างไรก็ตาม ความแตกต่างระหว่างวิถีชีวิตแบบสังคมชั้นสูงของภรรยากับบุคลิกอิสระของปิกัสโซทำให้เกิดความขัดแย้งในชีวิตคู่
ผลงานสำคัญอีกชิ้นคือ ‘Guernica’ (1937) ภาพวาดต่อต้านสงครามที่กลายเป็นหนึ่งในสัญลักษณ์ทางศิลปะที่ทรงพลังที่สุดของเขา นอกจากนี้ ปิกัสโซยังแสดงจุดยืนทางการเมืองอย่างชัดเจน โดยระบุว่าตนเองเป็นผู้รักสันติภาพและเป็นคอมมิวนิสต์ อีกทั้งยังเป็นสมาชิกพรรคคอมมิวนิสต์สเปนและพรรคคอมมิวนิสต์ฝรั่งเศสจนกระทั่งเสียชีวิต
ปิกัสโซเสียชีวิตเมื่อวันที่ 8 เมษายน 1973 ด้วยภาวะปอดบวมน้ำ ที่บ้านพักในเมืองมูแฌง ประเทศฝรั่งเศส ขณะมีอายุ 91 ปี หลังใช้ชีวิตส่วนใหญ่ในวัยผู้ใหญ่ที่ฝรั่งเศส เขาทำงานศิลปะต่อเนื่องยาวนานกว่า 76 ปี นับตั้งแต่เริ่มสร้างผลงานอย่างจริงจังในช่วงวัยรุ่นจนถึงปีสุดท้ายของชีวิต ชื่อของเขาจึงยังคงเป็นหมุดหมายสำคัญของการเปลี่ยนผ่านศิลปะจากขนบเดิมสู่ความคิดสร้างสรรค์แบบสมัยใหม่
ความคิดเห็น
แสดงความคิดเห็น