รูปภาพเพื่อช่วยให้เข้าใจบทความ
ข้อเสนอเปลี่ยนชื่อโรคสมองเสื่อมในเกาหลีใต้ยังไม่มีความคืบหน้า หลังคณะกรรมการศัพท์ทางการแพทย์ของสมาคมแพทย์เกาหลี (Korean Medical Association) เผยแพร่รายงานเมื่อวันที่ 8 โดยระบุว่าคำศัพท์ใหม่ที่เสนอขึ้นมาทดแทนชื่อเดิมยังมีข้อจำกัด ทั้งด้านความชัดเจนทางคลินิกและการสะท้อนระดับความบกพร่องในการใช้ชีวิตประจำวัน
ผลักดันเปลี่ยนชื่อมานาน แต่กฎหมายยังไม่ผ่าน
คำว่า 치매 (ชิแม) ซึ่งหมายถึงโรคสมองเสื่อม มีรากศัพท์จากอักษรจีนสองตัวที่ต่างมีความหมายเกี่ยวข้องกับความโง่เขลา ทำให้ฝ่ายการเมืองและภาคสังคมของเกาหลีใต้บางส่วนเห็นว่าชื่อดังกล่าวสร้างภาพลักษณ์เชิงลบแก่ผู้ป่วยและครอบครัว รวมถึงอาจเพิ่มการตีตราทางสังคม จึงเรียกร้องให้เปลี่ยนชื่อมาเป็นเวลานาน
ตามกฎหมายบริหารจัดการโรคสมองเสื่อมของเกาหลีใต้ โรคนี้หมายถึงภาวะความบกพร่องหลายด้านที่เกิดขึ้นภายหลังจากโรคสมองเสื่อมชนิดเสื่อมตามวัยหรือโรคหลอดเลือดสมอง ส่งผลให้ความจำ ภาษา การตัดสินใจ และความสามารถในการปฏิบัติกิจกรรมลดลงจนกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน
ตั้งแต่ปี 2011 รัฐสภาเกาหลีใต้เคยเสนอร่างแก้ไขกฎหมายเพื่อเปลี่ยนชื่อโรคดังกล่าวหลายครั้ง แต่ยังไม่ผ่านแม้แต่ฉบับเดียว ขณะที่รัฐสภาชุดที่ 22 ยังมีร่างกฎหมายในแนวทางเดียวกันค้างอยู่ 4 ฉบับ ส่วนกระทรวงสาธารณสุขและสวัสดิการเคยจัดตั้งคณะทำงานร่วมกับผู้เชี่ยวชาญและองค์กรผู้ป่วยในปี 2023 แต่ก็ยังไม่สามารถหาข้อสรุปได้
แพทย์กังวลคำใหม่อาจทำให้สับสนกับภาวะอื่น
คำที่เคยถูกเสนอให้ใช้แทนชื่อเดิม ได้แก่ ภาวะการรู้คิดลดลง ภาวะการรู้คิดบกพร่อง โรคการรู้คิด และความผิดปกติทางประสาทการรู้คิด อย่างไรก็ตาม คณะกรรมการศัพท์ทางการแพทย์ของสมาคมแพทย์เกาหลี ซึ่งมี Ha Sang-won และ Seo Yeon-rim ร่วมจัดทำรายงานเรื่อง “การเปลี่ยนชื่อโรคสมองเสื่อมมีความเหมาะสมหรือไม่” ระบุว่าคำเหล่านี้ไม่สามารถสะท้อนขอบเขตทางคลินิกและเกณฑ์ด้านความสามารถในการดำเนินชีวิตของโรคได้อย่างครบถ้วน
ข้อกังวลสำคัญคือคำว่า “การรู้คิดลดลง” หรือ “ความบกพร่องทางการรู้คิด” มีความหมายกว้างเกินไป เพราะอาจครอบคลุมตั้งแต่ผู้ที่มีความบกพร่องทางการรู้คิดระดับเล็กน้อย แต่ยังใช้ชีวิตประจำวันได้ตามปกติ ไปจนถึงผู้ที่รู้สึกว่าความสามารถในการคิดลดลงทั้งที่ผลตรวจไม่พบความผิดปกติ รวมถึงภาวะคล้ายสมองเสื่อมจากโรคซึมเศร้าและอาการเพ้อชั่วคราว
คณะกรรมการเห็นว่าการใช้คำกว้างเช่นนี้อาจทำให้ไม่สามารถแยกโรคและภาวะที่มีลักษณะแตกต่างกันได้อย่างชัดเจน นอกจากนี้ คำว่า “บกพร่อง” และ “ลดลง” เองก็มีนัยเชิงลบ ซึ่งอาจไม่ได้ช่วยให้ผู้ป่วยและผู้ดูแลยอมรับชื่อใหม่ได้ง่ายขึ้น
รายงานยังเตือนว่าคำอย่าง “โรคการรู้คิด” หรือ “ภาวะสมองเสื่อมทางการรู้คิด” อาจทำให้สาธารณชนเข้าใจผิดว่าโรคสมองเสื่อมเป็นโรคเดี่ยวที่เกี่ยวข้องกับการรู้คิดเพียงด้านเดียว ขณะที่ในแวดวงวิชาการเองก็ยังมีความคิดเห็นแตกต่างกันเกี่ยวกับความเหมาะสมและความแม่นยำทางการแพทย์ของคำเหล่านี้
องค์กรแพทย์และกลุ่มผู้ป่วยยังเห็นต่าง
รายงานระบุว่า สถาบันการแพทย์แห่งชาติเกาหลี สมาคมประสาทวิทยาเกาหลี และสมาคมอายุรแพทย์เกาหลี ต่างมีท่าทีระมัดระวังหรือไม่เห็นด้วยกับการเปลี่ยนชื่อ ขณะที่สมาคมแพทย์เกาหลีเคยประกาศคัดค้านอย่างเป็นทางการเมื่อปีที่ผ่านมา โดยให้เหตุผลว่าการเปลี่ยนแปลงอาจสร้างความสับสนในการทำความเข้าใจโรคของประชาชน
ด้านสมาคมโรคสมองเสื่อมเกาหลีเห็นว่าไม่มีความจำเป็นต้องเปลี่ยนชื่อ แต่เคยยอมรับแนวทางพิจารณาใช้คำว่าโรคทางประสาทการรู้คิดหรือภาวะการรู้คิดเป็นศัพท์ทางกฎหมาย เพื่อเปิดทางให้การอภิปรายดำเนินต่อไป
ส่วนองค์กรผู้ป่วยและผู้ดูแลเห็นด้วยกับหลักการลดภาพลักษณ์เชิงลบของชื่อโรค แต่กังวลว่าคำทดแทนที่เสนอในปัจจุบันยังไม่ได้ผ่านกระบวนการรับฟังความคิดเห็นจากสังคมและผู้เชี่ยวชาญอย่างเพียงพอ
เสนอให้ศึกษาผลกระทบก่อนแก้ไขกฎหมาย
คณะกรรมการระบุว่า การที่ชื่อเดิมมีความหมายในเชิงลบไม่ได้หมายความว่าการเปลี่ยนชื่อจะเป็นทางเลือกที่เหมาะสมโดยอัตโนมัติ โดยชื่อใหม่ควรสะท้อนขอบเขตทางคลินิกและความสามารถในการดำเนินชีวิต แยกโรคสมองเสื่อมออกจากภาวะการรู้คิดบกพร่องระดับเล็กน้อยและการรับรู้ว่าตนเองมีปัญหาด้านการรู้คิด รวมถึงต้องเป็นคำที่ผู้ป่วย ครอบครัว และประชาชนทั่วไปเข้าใจและยอมรับได้
นอกจากนี้ ยังต้องพิจารณาความสอดคล้องกับกฎหมาย ระบบจำแนกโรค และระบบบริหารราชการ ตลอดจนประเมินค่าใช้จ่ายและทดลองดำเนินโครงการนำร่องก่อนนำไปใช้จริง
รายงานทิ้งท้ายว่า การเปลี่ยนชื่อเพียงอย่างเดียวอาจไม่สามารถขจัดการตีตราทางสังคมได้ สิ่งสำคัญกว่าคือการสร้างสภาพแวดล้อมที่เคารพศักดิ์ศรีของผู้ป่วย และเปิดโอกาสให้เข้าถึงการรักษาและความช่วยเหลือทางสังคมอย่างเหมาะสม โดยควรใช้หลักฐานทางวิชาการและสร้างฉันทามติในสังคมก่อนดำเนินการเปลี่ยนแปลงอย่างเป็นขั้นตอน แทนการเร่งแก้ไขกฎหมายแบบครอบคลุมทั้งหมดในคราวเดียว
ความคิดเห็น
แสดงความคิดเห็น