เบโทเฟน จากกรอบคลาสสิกสู่ประตูแห่งโรแมนติก อัจฉริยะผู้สร้างสรรค์ดนตรีท่ามกลางการสูญเสียการได้ยิน

เบโทเฟน จากกรอบคลาสสิกสู่ประตูแห่งโรแมนติก อัจฉริยะผู้สร้างสรรค์ดนตรีท่ามกลางการสูญเสียการได้ยิน

รูปภาพเพื่อช่วยให้เข้าใจบทความ

นักประพันธ์ผู้ขยายขอบเขตดนตรีคลาสสิก

ลุดวิก ฟาน เบโทเฟน เป็นนักประพันธ์และนักเปียโนชาวเยอรมัน ผู้เริ่มต้นจากขนบดนตรีคลาสสิกของโยเซฟ ไฮเดินและโวล์ฟกัง อมาเดอุส โมซาร์ท ก่อนพัฒนาภาษาดนตรีของตนเองจนช่วยเปิดทางไปสู่ยุคโรแมนติก เขาขยายขนาดและความเป็นไปได้ของบทเพลงประเภทซิมโฟนี เปียโนโซนาตา และวงเครื่องสายสี่ชิ้น พร้อมทิ้งผลงานช่วงปลายที่ท้าทายกรอบเดิม เช่น ซิมโฟนีที่มีคณะนักร้องประสานเสียงและควอเต็ตชุดสุดท้าย

เบโทเฟนเกิดที่เมืองบอนน์และใช้ชีวิตการทำงานส่วนใหญ่ในกรุงเวียนนา บันทึกพิธีศีลล้างบาปลงวันที่ 17 ธันวาคม 1770 โดยทั่วไปเชื่อว่าเขาเกิดวันที่ 16 ธันวาคม แต่ไม่มีเอกสารยืนยันโดยตรง

วัยเด็กใต้การฝึกฝนอันเข้มงวด

ครอบครัวของเบโทเฟนมีรากฐานด้านดนตรี ปู่ของเขาย้ายจากเมืองเมเคอเลินในเนเธอร์แลนด์ภายใต้การปกครองของออสเตรียมายังบอนน์ ทำงานเป็นนักร้องเสียงเบสประจำราชสำนักผู้คัดเลือกแห่งโคโลญ และได้เป็นผู้อำนวยการดนตรีราชสำนักในปี 1761 ส่วนโยฮัน บิดาของเบโทเฟน เป็นนักร้องเสียงเทเนอร์ในองค์กรเดียวกันและสอนคีย์บอร์ดกับไวโอลิน

เบโทเฟนได้รับบทเรียนดนตรีครั้งแรกจากบิดา การฝึกเป็นไปอย่างหนักหน่วง บางครั้งเขาถูกปลุกจากเตียงกลางดึกให้ลุกมาเล่นเปียโน เมื่อขึ้นแสดงต่อสาธารณชนครั้งแรกในปี 1778 บิดายังแจ้งในโปสเตอร์ว่าบุตรชายวัย 7 ขวบมีอายุเพียง 6 ขวบ โดยหวังสร้างภาพเด็กอัจฉริยะเช่นเดียวกับครอบครัวโมซาร์ท

ครูคนสำคัญที่สุดในช่วงที่อยู่บอนน์คือคริสทีอัน ก็อทท์ลอบ เนเฟอ ผู้สอนการประพันธ์เพลงและพาเขาไปรู้จักผลงานของโยฮันน์ เซบาสเตียน บาค ผลงานตีพิมพ์ชิ้นแรกของเบโทเฟนคือบทแปรทำนองสำหรับคีย์บอร์ด WoO 63 ในปี 1783 ปีเดียวกันนั้นยังมีเปียโนโซนาตา 3 บท WoO 47 เขาทำงานช่วยเนเฟอในตำแหน่งผู้ช่วยนักออร์แกนประจำโบสถ์ราชสำนัก และเริ่มได้รับเงินเดือนตั้งแต่ปี 1784

แรงสนับสนุนจากผู้คนรอบตัว

ครอบครัวฟอน บรอยนิงกลายเป็นพื้นที่พักพิงจากชีวิตในบ้านที่ไม่มีความสุข เฮเลเนอ ฟอน บรอยนิง สอนมารยาททางสังคมและปลูกฝังความสนใจด้านวรรณกรรมกับบทกวี ขณะที่เบโทเฟนสอนเปียโนให้บุตรหลานของครอบครัวนี้ ที่นั่นเขาได้พบเคานต์แฟร์ดินันด์ ฟอน วัลด์ชไตน์ ซึ่งต่อมากลายเป็นทั้งเพื่อนและผู้อุปถัมภ์ทางการเงิน

มารดาของเบโทเฟนเสียชีวิตในเดือนกรกฎาคม 1787 หลังเขาเดินทางกลับจากการเยือนเวียนนาช่วงสั้นๆ ต่อมาในปี 1789 บิดาต้องออกจากราชสำนักเพราะภาวะติดสุราเรื้อรัง เงินบำนาญครึ่งหนึ่งของบิดาจึงถูกจ่ายให้เบโทเฟนโดยตรงเพื่อดูแลครอบครัว เขาหารายได้จากการสอนเปียโนและเล่นวิโอลาในวงออร์เคสตราราชสำนัก ประสบการณ์ดังกล่าวทำให้ได้เรียนรู้โอเปราของโมซาร์ท คริสทอฟ วิลลิบัลด์ กลุค และโจวันนี ปาอิซิเอลโล

ย้ายสู่เวียนนาและก้าวขึ้นเป็นดาวเด่น

เบโทเฟนน่าจะได้พบไฮเดินครั้งแรกในเดือนธันวาคม 1790 ระหว่างที่นักประพันธ์รุ่นใหญ่แวะบอนน์ระหว่างเดินทางไปลอนดอน ทั้งคู่พบกันอีกครั้งในปี 1792 ก่อนที่เบโทเฟนจะย้ายจากบอนน์ไปตั้งหลักที่เวียนนา วัลด์ชไตน์เขียนข้อความส่งท้ายในความหมายว่า หากขยันหมั่นเพียร เขาจะได้รับจิตวิญญาณของโมซาร์ทผ่านมือของไฮเดิน

ที่เวียนนา เบโทเฟนศึกษาวิชาการสอดประสานทำนองกับไฮเดิน เรียนไวโอลินกับอิกนาทซ์ ชูพพันซิก และเรียนการประพันธ์เพลงขับร้องแบบอิตาลีกับอันโตนิโอ ซาลิเอรี หลังไฮเดินเดินทางไปอังกฤษ เขายังศึกษากับโยฮันน์ อัลเบรชท์สแบร์เกอร์และครูคนอื่นๆ ต่อไป เมื่อบอนน์ตกอยู่ใต้การควบคุมของกองทัพฝรั่งเศส ภาระที่ต้องเดินทางกลับและเงินเดือนจากบ้านเกิดก็สิ้นสุดลงโดยปริยาย

ฝีมือการบรรเลงและการด้นสดทำให้เขาได้รับการยอมรับในซาลอนของชนชั้นสูงเวียนนา พร้อมแรงสนับสนุนทางการเงินจากเจ้าชายลอบโควิทซ์ เจ้าชายลิชนอฟสกี และบารอนก็อทท์ฟรีด ฟาน สวีเทิน เขาเปิดตัวในฐานะนักแสดงต่อสาธารณชนที่เวียนนาเมื่อปี 1795 และตีพิมพ์เปียโนทรีโอ 3 บท Op. 1 ซึ่งเป็นผลงานชุดแรกที่เขากำหนดหมายเลขผลงานด้วยตนเอง รายได้จากการตีพิมพ์เกือบเท่าค่าใช้จ่ายตลอดหนึ่งปี

ชื่อเสียงของเบโทเฟนยิ่งเพิ่มขึ้นหลังชนะการแข่งขันประชันเปียโนกับโยเซฟ เวิลเฟิลในปี 1799 และดาเนียล ชไตเบลท์ในปีถัดมา เปียโนโซนาตา “ปาเตติก” Op. 13 ตีพิมพ์ในปี 1799 ขณะที่ควอเต็ตเครื่องสาย 6 บท Op. 18 แต่งระหว่างปี 1798-1800 และเซปเต็ต Op. 20 กลายเป็นหนึ่งในผลงานที่ได้รับความนิยมมากที่สุดขณะเขายังมีชีวิต

วิกฤตการได้ยินและคำตัดสินใจที่จะมีชีวิตต่อ

ซิมโฟนีหมายเลข 1 เปิดแสดงครั้งแรกในปี 1800 และควอเต็ตเครื่องสายชุดแรกตีพิมพ์ในปี 1801 ถึงเวลานั้นเบโทเฟนก้าวขึ้นเป็นนักประพันธ์คนสำคัญของคนรุ่นถัดจากไฮเดินและโมซาร์ท โดยแสดงความแตกต่างผ่านการใช้ทำนอง การเปลี่ยนคีย์ โครงสร้าง และอารมณ์ของบทเพลง

อย่างไรก็ตาม ความผิดปกติด้านการได้ยินเริ่มขึ้นราวปี 1798 เขาแจ้งเพื่อนสนิทในปี 1801 ว่าอาการดังกล่าวรวมถึงเสียงดังในหูสร้างอุปสรรคต่อการฟังและการเข้าสังคม สาเหตุอาจเป็นโรคกระดูกหูแข็งและอาจมีความเสื่อมของเส้นประสาทการได้ยินร่วมด้วย

ตามคำแนะนำของแพทย์ เบโทเฟนไปพักที่ไฮลิเกนชตัดท์ ชานกรุงเวียนนาในปี 1802 ที่นั่นเขาเขียนจดหมายถึงน้องชาย บอกเล่าความสิ้นหวังจากการสูญเสียการได้ยินและความตั้งใจจะมีชีวิตต่อเพื่อศิลปะ จดหมายไม่ได้ถูกส่งและถูกค้นพบหลังเขาเสียชีวิต ปัจจุบันเอกสารนี้รู้จักกันในชื่อ “พินัยกรรมไฮลิเกนชตัดท์”

ปัญหาการได้ยินไม่ได้ขัดขวางการประพันธ์ แต่ทำให้การแสดงซึ่งเป็นรายได้หลักยากขึ้นและเพิ่มความโดดเดี่ยวทางสังคม คาร์ล เชอร์นีระบุว่าเบโทเฟนยังได้ยินเสียงพูดและดนตรีตามปกติจนถึงปี 1812 ที่สำคัญ เขาไม่ได้สูญเสียการได้ยินโดยสิ้นเชิง แม้ในช่วงปลายชีวิตยังแยกแยะเสียงต่ำและเสียงดังฉับพลันได้บางส่วน

ยุควีรบุรุษและผลงานขนาดใหญ่

หลังกลับจากไฮลิเกนชตัดท์ รูปแบบดนตรีของเบโทเฟนเปลี่ยนไปอย่างชัดเจน ช่วงนี้มักเรียกว่า “ยุคกลาง” หรือ “ยุควีรบุรุษ” ผลงานมีขนาดใหญ่ขึ้นและสะท้อนภาษาดนตรีเฉพาะตัว ตัวอย่างสำคัญคือซิมโฟนีหมายเลข 3 “เอโรอิกา” ควอเต็ตเครื่องสาย “ราซูมอฟสกี” รวมถึงเปียโนโซนาตา “วัลด์ชไตน์” และ “อัปปัสซิโอนาตา”

ผลงานตั้งแต่ซิมโฟนีหมายเลข 4 ถึงหมายเลข 8 โอเปราเรื่องเดียวของเขา “ฟิเดลิโอ” และไวโอลินคอนแชร์โตก็ถือกำเนิดในระยะนี้ ความทะเยอทะยานด้านขนาด โครงสร้าง และพลังอารมณ์ของบทเพลงทำให้เขาก้าวพ้นจากการเป็นเพียงผู้สืบทอดดนตรียุคคลาสสิก

ผลงานช่วงปลายที่ท้าทายยุคสมัย

ช่วงปี 1812-1827 เป็นระยะที่เบโทเฟนสร้างผลงานซึ่งมีความแปลกใหม่ที่สุดบางส่วน “มิสซา โซเลมนิส” และซิมโฟนีหมายเลข 9 ซึ่งเป็นซิมโฟนีบทสุดท้าย เปิดแสดงครั้งแรกในปี 1824 ขณะที่ “ดิอาเบลลีวาริเอชันส์” เปียโนโซนาตา “ฮัมเมอร์คลาเวียร์” และเปียโนโซนาตาช่วงปลายก็อยู่ในกลุ่มผลงานสำคัญของยุคนี้

ควอเต็ตเครื่องสายช่วงปลายที่แต่งในปี 1825 และ 1826 รวมถึง “โกรสเซอฟูเกอ” หรือมหาฟิวก์ ได้รับการยกย่องว่าอยู่ในจุดสูงสุดของบทเพลงประเภทนี้ ผลงานเหล่านี้สะท้อนการค้นหาความเป็นไปได้ใหม่ๆ ทั้งด้านโครงสร้าง จังหวะ และการประสานเสียง แม้ผู้ประพันธ์ต้องใช้ชีวิตอยู่กับข้อจำกัดทางการได้ยิน

บทเพลงสำคัญและเบื้องหลังทางประวัติศาสตร์

เปียโนโซนาตา “มูนไลต์” Op. 27 No. 2 แต่งในปี 1802 และอุทิศให้จูリエตตา กุยชาร์ดี ลูกศิษย์ของเขา เบโทเฟนเขียนในจดหมายเมื่อปี 1801 ว่าหลงรักเธอ แต่ความแตกต่างด้านสถานะทำให้ความสัมพันธ์ไม่อาจพัฒนาต่อไป บทเพลงนี้กลายเป็นหนึ่งในผลงานที่เป็นที่รู้จักกว้างขวางที่สุดของเขา

ซิมโฟนีหมายเลข 3 “เอโรอิกา” Op. 55 แต่งระหว่างปี 1803-1804 และเปิดแสดงในปี 1805 มีความยาวและขอบเขตกว้างกว่าซิมโฟนีรุ่นก่อน ปฏิกิริยาในเวลานั้นมีทั้งการต่อต้านเรื่องความยาวและโครงสร้าง ตลอดจนการยอมรับว่าเป็นผลงานชิ้นเอก

เดิมเบโทเฟนตั้งชื่อซิมโฟนีบทนี้ว่า “โบนาปาร์ต” เพราะเห็นด้วยกับอุดมคติของผู้นำการปฏิวัติ แต่เมื่อนโปเลียนประกาศตนเป็นจักรพรรดิในปี 1804 เขาก็ขูดชื่อนั้นออกจากหน้าปกโน้ต ฉบับตีพิมพ์ปี 1806 จึงใช้คำอุทิศในความหมายว่าเพื่อรำลึกถึงบุคคลผู้ยิ่งใหญ่ สะท้อนทั้งความคาดหวังและความผิดหวังทางการเมืองของผู้ประพันธ์

ซิมโฟนีหมายเลข 5 เปิดแสดงครั้งแรกในปี 1808 อี.ที.เอ. ฮอฟฟ์มันน์วิจารณ์ไว้ในปี 1810 ว่าบทเพลงปลุกเร้าความหวาดหวั่น ความกลัว ความเจ็บปวด และความโหยหาอันไร้ขอบเขตซึ่งเป็นแก่นของจิตวิญญาณโรแมนติก ส่วนซิมโฟนีหมายเลข 9 ซึ่งเปิดแสดงในปี 1824 ถือเป็นตัวอย่างสำคัญยุคแรกของซิมโฟนีที่นำคณะนักร้องประสานเสียงเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของบทเพลง

มรดกของเบโทเฟน

หลังล้มป่วยและต้องอยู่บนเตียงนานหลายเดือน เบโทเฟนเสียชีวิตที่กรุงเวียนนาเมื่อวันที่ 26 มีนาคม 1827 ขณะมีอายุ 56 ปี ผลงานหลักของเขาประกอบด้วยซิมโฟนี 9 บท เปียโนโซนาตา 32 บท เปียโนคอนแชร์โต 5 บท และควอเต็ตเครื่องสาย 16 บท นอกจากนี้ยังมีไวโอลินคอนแชร์โต เปียโนทรีโอ โซนาตาสำหรับไวโอลินและเชลโล ตลอดจนบทเพลงขับร้อง โอเปรา “ฟิเดลิโอ” และ “มิสซา โซเลมนิส”

เส้นทางของเบโทเฟนจึงไม่ได้มีความหมายเพียงเรื่องอัจฉริยะผู้แต่งเพลงทั้งที่สูญเสียการได้ยิน แต่ยังเป็นเรื่องของนักประพันธ์ที่รับมรดกจากยุคคลาสสิก แล้วผลักขอบเขตของรูปแบบและการแสดงอารมณ์ออกไปจนดนตรีตะวันตกก้าวเข้าสู่โลกของยุคโรแมนติก

Source: Original Korean article - Trendy News Korea

ความคิดเห็น