รูปภาพเพื่อช่วยให้เข้าใจบทความ
จากนักคิดรุ่นใหม่สู่ขุนนางแห่งโชซอน
ช็อง ยัก-จอน เกิดเมื่อปี 1758 ที่มาแจ จังหวัดคย็องกี เป็นบุตรของช็อง แจวอน อดีตเจ้าเมืองจินจู และเป็นพี่ชายของช็อง ยักจงกับช็อง ยักยง นักปราชญ์คนสำคัญแห่งยุคโชซอน ช่วงวัยหนุ่มที่ใช้ชีวิตในกรุงโซล เขาได้ศึกษาความคิดของอี อิก ผ่านกลุ่มนักวิชาการสายปฏิรูป และเรียนต่อกับควอน ช็อลชิน ผู้สืบทอดแนวทางดังกล่าว
การคบหากับนักคิดฝ่ายนัมอินที่เปิดรับองค์ความรู้จากตะวันตก ทำให้ช็อง ยัก-จอนได้รู้จักคณิตศาสตร์และดาราศาสตร์แบบตะวันตก รวมถึงเริ่มสนใจศาสนาคริสต์นิกายโรมันคาทอลิก ปี 1779 เขาเข้าร่วมการศึกษาคำสอนที่วัดชูออซาในยอจู และต่อมาเข้าร่วมชุมชนคาทอลิกยุคแรกของโชซอน ซึ่งมีอี ซึงฮุน ผู้รับศีลล้างบาปจากกรุงปักกิ่งเป็นแกนนำ แม้เคยทำหน้าที่คล้ายบาทหลวงภายใต้ระบบนักบวชที่ชุมชนตั้งขึ้นเอง แต่ช็อง ยัก-จอนยังไม่ได้รับศีลล้างบาป เพราะตั้งใจจะเดินทางไปรับพิธีที่ปักกิ่ง
กิจกรรมของกลุ่มถูกกระทรวงยุติธรรมตรวจพบในเดือนเมษายน 1785 อย่างไรก็ตาม ผู้ร่วมกิจกรรมส่วนใหญ่ไม่ได้รับโทษในครั้งนั้น ต่อมาช็อง ยัก-จอนสอบผ่านระดับจินซาในปี 1783 และสอบรับราชการฝ่ายบุ๋นได้ในปี 1790 ก่อนดำรงตำแหน่งในราชสำนักหลายหน้าที่ รวมถึงร่วมจัดทำหนังสือ 《ย็องนัมอินมุลโก》 ตามพระราชดำริของกษัตริย์ช็องโจเมื่อปี 1798
การกวาดล้างที่เปลี่ยนเส้นทางชีวิต
ปี 1801 การปราบปรามชาวคาทอลิกครั้งใหญ่ที่เรียกว่าเหตุการณ์ชินยู ทำให้ช็อง ยัก-จอนและช็อง ยักยงน้องชายได้รับโทษเนรเทศ ช็อง ยักยงถูกส่งไปชังกี ก่อนย้ายไปคังจิน ส่วนช็อง ยัก-จอนถูกส่งไปเกาะชินจี และภายหลังย้ายไปเกาะฮึกซันจากผลของคดีจดหมายขาวของฮวัง ซาย็อง ผู้เป็นหลานเขย
ช็อง ยัก-จอนไม่ได้รับการปล่อยตัวจนถึงวาระสุดท้าย เขาเสียชีวิตเมื่อวันที่ 30 มิถุนายน 1816 ที่เกาะอูอีโดในเขตฮึกซัน หลังใช้ชีวิตในฐานะผู้ถูกเนรเทศนาน 16 ปี
สำรวจท้องทะเลและเขียน 《ชาซานออโบ》
แม้อยู่ห่างจากศูนย์กลางอำนาจ ช็อง ยัก-จอนยังเดินหน้าทั้งงานศึกษาและงานเขียน เขาก่อตั้งสำนักเรียนชื่อพกซ็องแจเพื่อสอนเยาวชนบนเกาะ และสร้างผลงานหลายเล่ม เช่น 《ชาซานออโบ》 และ 《ซงจ็องซาอึย》 รวมถึงงานว่าด้วยคัมภีร์ขงจื๊อและศาสตร์การเปลี่ยนแปลง นอกจากนี้ยังมี 《พโยแฮชีมัล》 ซึ่งบันทึกประสบการณ์ลอยเรือหลงทางของมุน ซุนดึก พ่อค้าสินค้าทะเล
ผลงานสำคัญที่สุดคือ 《ชาซานออโบ》 หนังสือที่เกิดจากการสำรวจและเก็บตัวอย่างสิ่งมีชีวิตในน่านน้ำรอบเกาะฮึกซันด้วยตนเอง เขาจัดหมวดหมู่ทั้งปลา สัตว์น้ำมีเปลือก นก ตลอดจนสิ่งมีชีวิตทะเลประเภทอื่น พร้อมบันทึกชื่อ แหล่งที่พบ รูปร่าง พฤติกรรม และวิธีนำไปใช้ประโยชน์อย่างละเอียด ส่วนหนังสือ 《ซงจ็องซาอึย》 เป็นงานวิจารณ์นโยบายเกี่ยวกับต้นสนของราชสำนักโชซอน
มรดกของนักสังเกตแห่งเกาะฮึกซัน
สารานุกรมวัฒนธรรมชนชาติเกาหลีประเมินว่า 《ชาซานออโบ》 เป็นหนังสือด้านวิทยาศาสตร์การประมงเล่มแรกของเกาหลี คุณค่าของงานอยู่ที่การจัดจำแนกและอธิบายสิ่งมีชีวิตจากการสำรวจจริง สะท้อนบทบาทของช็อง ยัก-จอนทั้งในฐานะขุนนาง นักปราชญ์สายปฏิบัติ นักเขียน และนักชีววิทยา ผู้ไม่หยุดสอนหนังสือและค้นคว้าแม้ต้องใช้ชีวิตในแดนเนรเทศ
เรื่องราวของเขายังคงได้รับการถ่ายทอดในวัฒนธรรมร่วมสมัย ทั้งละคร 《โซซอล มกมินชิมซอ》 นวนิยาย 《ฮึกซัน》 ของคิม ฮุน และภาพยนตร์ 《ชาซานออโบ》 ที่ออกฉายในปี 2021 ทำให้ชื่อของนักปราชญ์ผู้บันทึกระบบนิเวศแห่งทะเลฮึกซันยังเป็นที่จดจำจนถึงปัจจุบัน
ความคิดเห็น
แสดงความคิดเห็น